Þarf vefsíðan mín að uppfylla WCAG?

Já, líklega þarf vefsíðan þín að uppfylla WCAG, að minnsta kosti að hluta, ef fyrirtækið þitt selur vörur eða þjónustu til almennings á Íslandi. Lög um aðgengi að vörum og þjónustu innleiða kröfur byggðar á WCAG 2.1 AA staðlinum fyrir margar tegundir fyrirtækja, ekki bara opinbera aðila eins og áður var raunin.

WCAG stendur fyrir Web Content Accessibility Guidelines og er alþjóðlegur staðall sem skilgreinir hvernig vefsíður eiga að vera aðgengilegar fólki með skerta sjón, heyrn, hreyfigetu eða vitræna getu. Staðallinn skiptist í þrjú stig: A, AA og AAA, þar sem AA er það stig sem flestar lagakröfur, þar á meðal íslenskar, miða við.

Hverjir þurfa að uppfylla WCAG á Íslandi

Opinberir aðilar, sveitarfélög og ríkisstofnanir hafa lengi þurft að uppfylla vefaðgengiskröfur. Nýrri löggjöf, byggð á evrópskum tilskipunum, útvíkkar þessar kröfur til einkafyrirtækja sem selja tilteknar vörur og þjónustu til neytenda, þar á meðal netverslun, bankaþjónustu og farmiðasölu.

Jafnvel fyrirtæki sem falla ekki beint undir lagakröfuna hafa hagsmuni af því að uppfylla WCAG. Um fimmtungur fólks býr við einhvers konar fötlun sem getur haft áhrif á hvernig það notar vefi, og aðgengilegur vefur nær til stærri markhóps en óaðgengilegur vefur gerir.

Hvað krefst WCAG 2.1 AA í raun

Staðallinn snýst um fjórar meginreglur: að efni sé skynjanlegt, að viðmótið sé notanlegt, að innihaldið sé skiljanlegt og að vefurinn virki áreiðanlega með ólíkum tækjum, þar á meðal skjálesurum.

Í praktískum skilningi þýðir þetta meðal annars nægan litabjaga milli texta og bakgrunns, að allt sé aðgengilegt með lyklaborði án músar, að myndir hafi lýsandi alt-texta, að form hafi skýrar merkingar og að myndbönd hafi texta eða skjátexta.

Hvernig veit ég hvort núverandi vefur uppfyllir WCAG

Einfaldasta byrjunin er sjálfvirk skimun með verkfærum eins og WAVE eða Lighthouse, sem finna augljós vandamál eins og lágan litabjaga eða vantandi alt-texta. Þessi verkfæri finna þó ekki allt, sérstaklega ekki vandamál sem tengjast raunverulegri notkun með skjálesara eða lyklaborði.

Handvirk yfirferð, þar sem einhver reynir í raun að nota vefinn eingöngu með lyklaborði eða skjálesara, afhjúpar oft vandamál sem sjálfvirk verkfæri missa af.

Hvað gerist ef vefurinn uppfyllir ekki kröfurnar

Afleiðingarnar fara eftir því hvaða lög gilda um viðkomandi fyrirtæki, en geta falið í sér kvartanir, kröfur um úrbætur og í sumum tilfellum sektir. Fyrir utan lagalegu hliðina er hagnýt afleiðing sú að hluti mögulegra viðskiptavina getur einfaldlega ekki notað vefinn, sem þýðir tapaðar tekjur óháð lagalegum afleiðingum.

Hvernig er WCAG byggt inn í nýjan vef frá byrjun

Ódýrasta og áhrifaríkasta leiðin til að ná WCAG-samræmi er að hugsa um aðgengi frá fyrsta degi hönnunarinnar, ekki sem síðasta skref fyrir útgáfu. Það þýðir að velja litapallettu með nægan bjaga strax, byggja upp merkingar og form rétt í kóðanum og prófa með lyklaborði jafnóðum og hönnunin þróast.

Þegar aðgengi er hugsað sem eftir-á verkefni á tilbúnum vef verður það mun dýrara og tímafrekara að laga, sérstaklega ef undirliggjandi kóði þarf að endurskrifast.

Algeng mistök sem íslensk fyrirtæki gera í aðgengismálum

Eitt algengasta mistakið er að treysta eingöngu á sjálfvirka skimun og hætta þar. Slík verkfæri finna kannski fjórðung til helming vandamála í reynd, en missa af atriðum eins og röklegri röð þegar vafrað er með lyklaborði eða hvort skjálesari les innihald í skynsamlegri röð.

Annað algengt mistak er að bæta aðgengi við sem sér verkefni eftir að vefurinn er þegar kominn í loftið, í stað þess að hugsa um það samhliða allri annarri hönnunarvinnu. Þetta veldur því að lagfæringar verða bútasaumur ofan á núverandi kóða frekar en samþætt hönnun.

Þriðja mistakið er að halda að aðgengi þýði sjálfkrafa óspennandi eða takmarkandi hönnun. Í reynd er hægt að byggja sjónrænt sterka, nútímalega vefi sem uppfylla WCAG að fullu, aðgengi og fagurfræði útiloka ekki hvort annað þegar hugsað er um bæði frá byrjun.

Hvernig Flóra vinnur með aðgengi í verkefnum

Í verkefnum Flóru er litabjagi og læsileiki metinn strax í hönnunarfasa, ekki eftir að útliti er lokið. Form og gagnvirkir þættir eru byggðir með réttum merkingum í kóðanum frá byrjun, sem gerir bæði skjálesurum og leitarvélum auðveldara að skilja innihaldið. Þessi nálgun þýðir að viðskiptavinir sleppa við kostnaðarsama enduruppbyggingu síðar þegar kröfur um aðgengi verða strangari eða þegar úttekt afhjúpar vandamál sem hefðu verið ódýr að laga í upphafi.

Hvernig löggjöfin á Íslandi hefur þróast

Kröfur um vefaðgengi hafa lengi gilt um opinbera aðila á Íslandi, byggðar á tilskipunum Evrópusambandsins um aðgengi að vefjum og öppum hins opinbera. Nýrri löggjöf um aðgengi að vörum og þjónustu færir sambærilegar kröfur yfir á einkageirann í auknum mæli, sérstaklega fyrir fyrirtæki sem selja beint til neytenda á sviðum eins og fjármálum, samgöngum og netverslun. Þróunin bendir í eina átt: fleiri fyrirtæki falla undir einhvers konar aðgengiskröfu með tímanum, ekki færri, svo það borgar sig að taka málið alvarlega núna frekar en að bíða þar til krafan verður lagalega óumflýjanleg fyrir einmitt þinn rekstur.

Algengar spurningar

Hvað er munurinn á WCAG A, AA og AAA?

A er lágmarksstig, AA er það stig sem flestar lagakröfur miða við og er raunhæft markmið fyrir flest fyrirtæki, og AAA er strangasta stigið sem er sjaldan krafist í heild sinni þar sem sum viðmið þess eru mjög takmarkandi fyrir hönnun.

Kostar mikið að gera vef aðgengilegan samkvæmt WCAG?

Það fer eftir því hvenær í ferlinu aðgengi er tekið fyrir. Ef það er hluti af upphaflegri hönnun er kostnaðurinn lítill sem enginn til viðbótar. Ef það þarf að laga eftir á getur kostnaðurinn verið umtalsverður, sérstaklega fyrir stóra vefi.

Þarf ég sérfræðing til að meta aðgengi vefsins míns?

Sjálfvirk verkfæri gefa góða byrjun og henta til að finna augljós vandamál. Fyrir fullt samræmi við WCAG AA er þó gagnlegt að fá einhvern með reynslu í aðgengismálum til að fara yfir vefinn handvirkt.

Nær WCAG bara yfir sjónskerðingu?

Nei, staðallinn nær yfir sjón, heyrn, hreyfigetu og vitræna getu. Textun á myndböndum, skýr uppbygging og einfalt tungutak eru til dæmis atriði sem hjálpa fólki með heyrnarskerðingu eða vitræna skerðingu, ekki bara sjónskerðingu.

Flóra byggir aðgengi inn í hönnunarferlið frá byrjun frekar en að bæta því við í lokin. Ef þú vilt fá úttekt á núverandi vef eða ráðgjöf fyrir nýtt verkefni, fáðu tilboð eða skoðaðu þjónustu Flóru.