Hvað er upplýsingaarkitektúr og af hverju skiptir hann máli?

Upplýsingaarkitektúr er skipulagið á efni vefsins: hvernig því er skipt í síður, hvað hlutirnir heita, hvernig leiðakerfið er byggt og hvaða leiðir gestur hefur að því sem hann leitar að. Hann skiptir máli af því að hann ræður hvort fólk finnur hlutina yfirhöfuð, og gestur sem finnur ekki kaupir ekki. Fallegasta hönnun í heimi bjargar ekki vef þar sem efnið er á röngum stöðum undir röngum nöfnum.

Upplýsingaarkitektúr er ósýnilega vinnan í vefverkefni, hann sést hvergi á skjámyndum og gleymist þess vegna oft í umræðunni. En þegar hann klikkar finna allir fyrir því. Hér er hvað hann er, hvernig hann klikkar og hvernig hann er gerður vel.

Skipulag sem gesturinn skilur, ekki fyrirtækið

Algengasta villan í skipulagi vefja er að spegla skipurit fyrirtækisins. Deildirnar heita sínum nöfnum innanhúss og vefurinn endar með valmynd sem starfsfólkið skilur en enginn annar: „Lausnir", „Þjónustusvið", „Okkar fólk". Gesturinn hugsar ekki í deildum heldur í erindum: hvað kostar þetta, hentar þetta mér, hvernig hef ég samband, get ég treyst þessu fólki?

Góður upplýsingaarkitektúr byrjar þess vegna á erindum gestanna. Hvaða spurningar koma fólki inn á vefinn? Hvaða orð notar það sjálft, ekki hvaða orð notar fyrirtækið? Leitarorðagögn, fyrirspurnir í tölvupósti og samtöl við framlínufólk eru gullnáma hér: þau sýna orðaforða viðskiptavinarins svart á hvítu, og valmyndin á að tala hann.

Hvernig lítur góður arkitektúr út?

Þrjár reglur duga langt. Grunnt frekar en djúpt: mikilvægt efni á að nást í tveimur til þremur smellum frá forsíðu, efni sem er grafið á fjórða og fimmta lagi finnst ekki og leitarvélar meta það líka minna. Eitt heimili fyrir hvern hlut: hver upplýsing á sinn stað og aðrar síður vísa þangað, í stað þess að verðin búi á þremur stöðum í þremur útgáfum sem stangast svo á. Nöfn sem lýsa innihaldi: síða á að heita það sem hún er, „Verð" frekar en „Fjárfestu í framtíðinni", því gestir og leitarvélar dæma hlekk af nafninu einu.

Leiðakerfið sjálft er svo aðeins önnur af tveimur leiðum inn í efnið. Hin er leit, bæði leitin á vefnum sjálfum og Google og gervigreind utan hans. Sífellt fleiri gestir lenda aldrei á forsíðunni heldur beint á undirsíðu úr leit, og þá þarf hver síða að standa sjálf: segja hvar gesturinn er staddur, hvað fyrirtækið er og hvert hann kemst næst. Arkitektúrinn ræður hvort síðurnar geta það.

Áhrifin á leit og gervigreind

Upplýsingaarkitektúr er líka undirstaða sýnileika. Leitarvélar lesa uppbyggingu vefsins til að skilja hvaða efni er til og hvernig það tengist: skýr efnisflokkun, lýsandi slóðir og rökrétt innri tenglanet segja Google hvað vefurinn fjallar um. Gervigreindarleit gengur enn lengra, hún sækir beint í síður sem svara afmörkuðum spurningum skýrt, og vefur þar sem hver síða á sitt skýra erindi er einmitt byggður þannig. Um þá hlið skrifuðum við í greininni hvernig skrifa ég efni sem gervigreind vitnar í.

Þetta er ástæða þess að skipulagsvinnan borgar sig tvöfalt: sami arkitektúr og hjálpar gestinum að rata hjálpar vélunum að skilja. Öfugt gildir líka, vefur í óreiðu er ósýnilegur í leit óháð gæðum efnisins, um samhengið má lesa í hvernig kemst vefsíðan mín ofar á Google.

Hvernig er upplýsingaarkitektúr unninn?

Í vefverkefnum hjá Flóru er þetta fast skref á undan allri hönnun. Fyrst er efnið kortlagt: hvað er til, hvað vantar, hvað má henda, gamlir vefir safna furðumiklu af efni sem enginn les. Svo eru erindi gestanna skilgreind út frá gögnum og samtölum. Þá er skipulagið teiknað sem síðukort, prófað á raunverulegu fólki, einföld æfing þar sem fólk er beðið að giska hvar tiltekið efni búi segir strax hvort nöfnin virka, og fyrst þá hefst hönnun á útliti.

Röðin skiptir öllu. Skipulag sem er ákveðið eftir á, þegar útlitið er klárt, endar sem málamiðlun við hönnunina í stað þess að hönnunin þjóni skipulaginu. Þetta er hluti af notendamiðaðri hönnun eins og við lýstum henni í greininni hvað er notendamiðuð hönnun.

Algengar spurningar

Hver er munurinn á upplýsingaarkitektúr og leiðakerfi?

Leiðakerfið, valmyndir og hlekkir, er sýnilega birtingarmynd arkitektúrsins. Arkitektúrinn sjálfur er dýpri: flokkunin, nafngiftirnar, tengslin milli efnis og ákvörðunin um hvað er til yfirhöfuð. Gott leiðakerfi ofan á lélegan arkitektúr er eins og skýr skilti í ranglega skipulögðu húsi.

Hvað kostar að laga upplýsingaarkitektúr á vef sem er til?

Skipulagsgreining og nýtt síðukort er oft 100 til 400 þúsund króna vinna eftir stærð vefsins. Framkvæmdin, að færa efni og setja upp tilvísanir af gömlum slóðum, bætist við. Ef vefurinn þarfnast hvort sem er endurhönnunar er langhagkvæmast að taka arkitektúrinn með í því verkefni.

Hvernig veit ég hvort arkitektúrinn á mínum vef sé í ólagi?

Þrjú skýr merki: leitin innanhúss er mikið notuð, sem þýðir að fólk finnur ekki með því að vafra, vefgreining sýnir gesti sem flakka fram og til baka án þess að lenda, og starfsfólk þarf reglulega að leiðbeina viðskiptavinum símleiðis á rétta síðu. Öll þrjú saman er skýrt tilfelli.

Hversu margir liðir mega vera í aðalvalmynd?

Fimm til sjö er þumalputtareglan, færri í síma. Fleiri liðir dreifa athyglinni og segja gestinum að fyrirtækið hafi ekki gert upp við sig hvað skiptir máli. Ef efnið kallar á fleiri flokka er lausnin undirvalmyndir með skýrri yfirflokkun, ekki lengri lína af jafngildum kostum.

Á lítill vefur með tíu síðum þörf fyrir upplýsingaarkitektúr?

Já, hann er bara fljótunninn. Tíu síðna vefur með röngum nöfnum og óljósri flokkun tapar gestum alveg jafnt og stór vefur. Munurinn er að vinnan tekur daga en ekki vikur, og einmitt þess vegna er engin afsökun fyrir að sleppa henni.

Hvað er spjaldaflokkun (card sorting) og þarf ég hana?

Spjaldaflokkun er einföld æfing þar sem þátttakendur raða efnisatriðum vefsins í flokka sem þeim finnst rökréttir og gefa flokkunum nöfn. Hún afhjúpar hvernig viðskiptavinir hugsa um efnið þitt, sem er oftast önnur flokkun en fyrirtækisins. Fyrir stærri vefi er hún fljótlegasta leiðin að skipulagi sem gengur upp, fyrir litla vefi dugar giskprófið sem lýst er að ofan.

Vefur þar sem allt finnst

Ef gestir finna ekki hlutina á vefnum þínum er skipulagið líklega sökudólgurinn, ekki fólkið. Við kortleggjum, skipuleggjum og prófum þar til erindin ganga upp. Heyrðu í Flóru og við skoðum skipulagið á þínum vef.